बर्मा (म्यानमार) दक्षिण–पूर्व एशियाको संवेदनशील भू–राजनीतिक केन्द्रमा अवस्थित छ। यसको भौगोलिक अवस्थिति भारत, चीन, थाइल्याण्ड र बंगालको खाडी नजिक रहेको हुँदा क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूको नजरमा यो देश रणनीतिक महत्त्वको हो।
बर्मामा अहिले चलिरहेको भूराजनीतिक द्वन्द्व केवल आन्तरिक राजनैतिक समस्या मात्र होइन। सैन्य कुप्रशासन, जातीय संघर्ष र लोकतान्त्रिक आन्दोलनले आन्तरिक अस्थिरता निम्त्याएको छ, जसले क्षेत्रीय सुरक्षा, आर्थिक परियोजना र शक्ति सन्तुलनमा प्रत्यक्ष असर पारिरहेको छ। चीन, भारत, थाइल्याण्ड र अन्य शक्तिहरू बर्मामा आफ्नो रणनीतिक र आर्थिक प्रभाव विस्तार गर्न सक्रिय छन्। चीनले बर्मालाई आफ्नो ‘वन बेल्ट, वन रोड’ परियोजनामा मुख्य मार्गको रूपमा हेर्दछ भने भारतले बर्मा–बंगलादेश–भूटान–भारत कनेक्टिभिटीमा आफ्नो भूराजनीतिक लाभ सुनिश्चित गर्न चाहन्छ।
यस द्वन्द्वको प्रभाव नेपालजस्ता स-साना मुलुकका लागि पनि सन्देशात्मक छ। अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति खेल र क्षेत्रीय अस्थिरता कसरी स-साना राष्ट्रको कूटनीति र विकास रणनीतिमा असर पार्छ भन्ने उदाहरण बर्मा हो। नेपालको लागि आवश्यक छ—भूराजनीतिक घटनालाई मात्र देखेर प्रतिक्रिया नदिई, दीर्घकालीन रणनीति र राष्ट्रिय हितलाई प्राथमिकता दिने सोच अपनाउन।
अरुणकुमार सुवेदी बारम्बार यसबारे चेतावनी दिन्छन्—आन्तरिक अस्थिरता मात्र देखेर साना राष्ट्रहरू नीतिगत निर्णय नलिनु, बरु क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलन, व्यापारिक अवसर र सुरक्षा जोखिमलाई समग्र दृष्टिले मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ। बर्माको भूराजनीतिक द्वन्द्वले यही कुरा प्रमाणित गर्छ—साना राष्ट्रका लागि सूचित र रणनीतिक सोच अपरिहार्य छ।